Çocuklarda Diş Sıkma (Bruksizm): Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yaklaşımları

Çocuklarda diş sıkma, özellikle gece uykusunda fark edilen ve ebeveynlerin sıkça araştırdığı bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Dişlerin istemsiz biçimde sıkılması veya gıcırdatılması şeklinde görülen bu alışkanlık, çocukluk döneminde oldukça yaygın olarak izlenmektedir. Genellikle fark edilmeden ilerlediği için erken teşhis güçleşmekte; ancak düzenli diş hekimi kontrolleri sayesinde altta yatan sebeplerin belirlenmesi mümkün olmaktadır. Her ne kadar çoğu çocukta geçici bir durum olarak değerlendirilse de, uzun vadede çene eklemi problemlerine veya diş yüzeylerinde aşınmalara yol açabileceği için ciddiyetle takip edilmelidir.

Çocukların neden diş sıktığı, ebeveynlerin Google’da en sık sorduğu sorular arasında yer almaktadır. Bu durumun tek bir nedeni bulunmamakta; ancak stres, uyku bozuklukları, büyüme dönemine bağlı fiziksel değişiklikler, yeni dişlerin sürmesi, alerji ve solunum problemleri gibi faktörlerin bruksizmi tetikleyebildiği bilinmektedir. Aile bireylerinde benzer bir öykü bulunması da genetik yatkınlığı işaret eden önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir.

Çocuklarda Diş Sıkmanın Belirtileri Nelerdir?

Gece duyulan gıcırdatma sesleri, bruksizmin en belirgin işaretlerinden biridir; ancak her çocukta bu ses gözlenmeyebilir. Bunun dışında bazı belirtiler şu şekilde fark edilebilmektedir:

• Diş yüzeylerinde aşınma oluşması

• Sabahları çene kaslarında yorgunluk veya ağrı

• Baş ve yüz bölgesinde hafif baskı hissi

• Çene ekleminde tıklama veya kayma

• Uyku kalitesinde azalma

• Gün içinde çiğneme sırasında ağrı hissi

Bu belirtilerin fark edilmesi, bruksizmin erken dönemde teşhis edilmesine yardımcı olmaktadır.

Diş Sıkma Davranışı Neden Görülür?

Çocuklarda diş sıkmanın nedenleri çok yönlü olarak değerlendirilmektedir. Çoğu vakada dişlerin sürme döneminde diş etinde oluşan hassasiyetin bruksizmi tetiklediği bilinmektedir. Uyku sırasında solunum güçlüğü yaşayan çocuklarda da benzer davranışlar görülebilmektedir. Ayrıca yoğun günlük tempo, aile içi stres, okul kaygısı gibi durumlar da çocuklarda diş sıkmanın arkasında yer alan psikolojik etkenler olarak düşünülmektedir. Bütün bu faktörler göz önüne alındığında, nedenin tam olarak belirlenebilmesi için kapsamlı bir değerlendirme uygulanmaktadır.

Teşhis Nasıl Yapılır?

Bruksizmin teşhisi, klinik muayene ve ebeveynlerden alınan bilgiler doğrultusunda yapılmaktadır. Dişlerde aşınma olup olmadığına dikkat edilmekte, çene kaslarının durumuna bakılmakta ve gerekirse ortodontik bir değerlendirme yapılmaktadır. Ağız içi bulgulara ek olarak çocuğun uyku düzeni, stres durumu ve nefes alıp verme alışkanlıkları da teşhis sürecine dahil edilmektedir.

Çocuklarda Diş Sıkma Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, altta yatan nedenin belirlenmesine göre şekillenmektedir. Diş sürmesi nedeniyle görülen hafif diş sıkma vakaları çoğunlukla kendiliğinden düzelmekte ve yalnızca takip önerilmektedir. Ancak aşınma, çene ağrısı veya uyku bozukluğu bulunan çocuklarda aktif tedavi planlanabilmektedir. Tedavide uygulanabilecek yöntemler arasında:

• Koruyucu plak uygulamaları

• Çene kaslarını gevşeten egzersiz önerileri

• Uyku hijyeninin düzenlenmesi

• Stres yönetimi yaklaşımları

gibi yöntemler yer almaktadır. Plak tedavisi özellikle dişlerde aşınmanın belirginleştiği durumlarda tercih edilmekte ve dişlerin korunması amaçlanmaktadır.

Evde Alınabilecek Basit Önlemler

Ebeveynler tarafından uygulanabilecek küçük değişikliklerin sürece olumlu etkisi olabilmektedir. Uyku düzeninin sağlanması, ekran süresinin azaltılması ve çocuğun gün içinde rahatlatıcı aktivitelere yönlendirilmesi destekleyici etki göstermektedir. Eğer çocukta alerji, burun tıkanıklığı veya uyku apnesi şüphesi bulunuyorsa kulak burun boğaz uzmanına da değerlendirme için başvurulması önemlidir.

Ne Zaman Diş Hekimine Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda diş hekimi kontrolü önerilmektedir:

• Dişlerde belirgin aşınma fark edilmesi

• Çene ağrılarının artması

• Çocuğun uyku kalitesinin belirgin şekilde bozulması

• Alışkanlığın uzun süre devam etmesi

Düzenli diş hekimi kontrollerinin aksatılmaması, hem erken teşhise hem de tedavinin daha etkili uygulanmasına yardımcı olmaktadır.

Sonuç

Çocuklarda diş sıkma yaygın görülse de göz ardı edilmemesi gereken bir durum olarak kabul edilmektedir. Altta yatan nedenin doğru şekilde belirlenmesi ve çocuğun düzenli takip edilmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlamaktadır. Uygun yaklaşım ve düzenli diş hekimi değerlendirmeleri ile bruksizm başarılı şekilde kontrol altında tutulabilmektedir.